การส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) เป็นการตรวจวินิจฉัย และตรวจรักษาทางการแพทย์ที่ช่วยให้แพทย์สามารถมองเห็นภายในหลอดลม  โดยใช้ “กล้องส่องหลอดลม” ซึ่งเป็นท่อขนาดเล็ก มีความยืดหยุ่น บริเวณปลายท่อมีกล้องวิดีโอความละเอียดสูง และช่องสำหรับใส่อุปกรณ์เพื่อทำหัตถการ แพทย์สามารถสอดกล้องเข้าไปทางจมูกหรือปากของผู้ป่วยเพื่อดูความผิดปกติ ตรวจหารอยโรคภายในทางเดินหายใจ และทำหัตถการผ่านทางอุปกรณ์ได้โดยตรง

การตรวจชนิดนี้ถือเป็น เทคนิคสำคัญในการวินิจฉัยโรคระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคติดเชื้อในปอด มะเร็งปอด หรือภาวะเลือดออกในทางเดินหายใจ รวมถึงใช้ช่วยในการรักษา เช่นการดูดเสมหะ การเอาชิ้นเนื้อออกตรวจ (biopsy) หรือการนำสิ่งแปลกปลอมออกจากหลอดลม

แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจ Bronchoscopy เมื่อผู้ป่วยมีอาการหรือภาวะต่อไปนี้

• อาการไอเรื้อรัง หรือไอมีเลือด
  
  
• เอกซเรย์ปอดหรือ CT Scan พบความผิดปกติ เช่น ก้อน ปอดอักเสบ หรือการอุดตันของหลอดลม
  
  
• สงสัยโรคมะเร็งปอด ต้องการเก็บตัวอย่างเซลล์ หรือชิ้นเนื้อเพื่อวินิจฉัย
  
  
• ตรวจหาการติดเชื้อในปอด โดยเฉพาะในบุคคลที่ไม่ทราบสาเหตุ หรือไม่ตอบสนองกับการรักษา
  
  
• ภาวะปอดแฟบ (lung collapse) หรือมีสิ่งแปลกปลอมในทางเดินหายใจ
  
  
• ช่วยในการรักษา เช่น ดูดเสมหะในผู้ป่วยที่ไม่สามารถไอออกเองได้
  
  

ตรวจให้เห็นปัญหาปอดอย่างตรงจุด เพื่อวินิจฉัยและรักษาได้แม่นยำ 

ประโยชน์ของการตรวจส่องกล้องหลอดลม (Bronchoscopy) มีอะไรบ้าง ?

• ช่วยในการวินิจฉัยโรคทางเดินหายใจและปอด การส่องกล้องหลอดลมเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นภายในทางเดินหายใจโดยตรง ทำให้สามารถระบุความผิดปกติได้อย่างแม่นยำ อาทิเช่น ภาวะการอุดตันของหลอดลม, หลอดลมแฟบ, การอักเสบของเยื่อบุทางเดินหายใจ, เลือดออกในทางเดินหายใจ และสามารถเก็บสิ่งส่งตรวจ เช่น เสมหะ การล้างน้ำหลอดลมถุงลม หรือการเก็บตัวอย่างเนื้อเยื่อเพื่อวิเคราะห์ (bronchoalveolar Lavage/Biopsy) ส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อการวินิจฉัยการติดเชื้อในปอด เช่น วัณโรค เชื้อรา การตรวจเซลล์มะเร็ง ประเมินเซลล์ผิดปกติในระบบทางเดินหายใจ ช่วยให้ทำการตรวจวินิจฉัยโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  
  
• เพื่อการรักษาโรคบางชนิดโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ เช่น หยุดเลือดในผู้ป่วยที่ไอเป็นเลือด
  
  
• ใช้ติดตามผลการรักษา โดยการตรวจติดตามความเปลี่ยนแปลงรอยโรคภายในหลอดลมหลังการรักษา เช่น หลังผ่าตัด ฉายแสง หรือให้เคมีบำบัด เพื่อประเมินว่าการรักษาได้ผลหรือไม่

บางกรณี แพทย์อาจใช้กล้องส่องหลอดลมร่วมกับการทำหัตถการอื่น เช่น การใส่ท่อช่วยหายใจ หรือใช้ประเมินในการถอดท่อช่วยหายใจในผู้ป่วยวิกฤต

ขั้นตอนการส่องกล้องหลอดลม Bronchoscopy

• เตรียมตัวก่อนตรวจผู้ป่วยควรงดน้ำ และอาหารอย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนตรวจ
  
  
• แจ้งแพทย์หากใช้ยาประจำ โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกร็ดเลือด หรือมีประวัติแพ้ยา มีการให้ยาชาเฉพาะที่ก่อนเริ่มตรวจ ผู้ป่วยบางรายอาจได้รับยาคลายกังวลร่วม
  
  
• ระหว่างการตรวจแพทย์จะสอดกล้องเข้าสู่หลอดลมทางจมูกหรือปาก ผู้ป่วยอาจรู้สึกแน่นเล็กน้อย แพทย์จะตรวจดูเยื่อบุหลอดลม และอาจเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อ หรือน้ำล้างหลอดลมถุงลม (Bronchoalveolar lavage) ตามความเหมาะสม ใช้เวลาประมาณ 15–45 นาที ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการตรวจ
  
  
• หลังการตรวจผู้ป่วยควรพักฟื้น และงดน้ำและอาหาร จนกว่ายาชาจะหมดฤทธิ์ อาจมีอาการเลือดกำเดาไหล เจ็บคอหรือไอเล็กน้อย กรณีที่ทำการตัดชิ้นเนื้อจะมีเสมหะมีเลือดปน ซึ่งจะหายไปภายใน 1–2 วัน หากมีอาการเจ็บหน้าอก หายใจลำบาก ไอมีเลือดมาก หรือไข้ ควรรีบพบแพทย์ทันที

ความปลอดภัย และภาวะแทรกซ้อน

การส่องกล้องหลอดลมเป็นหัตถการที่มีมาตรฐานความปลอดภัย และอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เฉพาะทาง แพทย์จะประเมินความเสี่ยงของแต่ละคนอย่างรอบคอบก่อนตรวจเสมอ โดยจะมีการติดตามอาการอย่างใกล้ชิดเพื่อลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน แต่ในคนไข้บางรายอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ เช่น

• เลือดกำเดาไหล
  
  
• ระคายคอหรือเสียงแหบ ไอ เสมหะมากขึ้น หรือเหนื่อยมากขึ้นเล็กน้อย (กรณีที่ล้างน้ำหลอดลมถุงลม)
  
  
• เสมหะมีเลือดปนออกเล็กน้อยจากการเก็บชิ้นเนื้อ
  
  
• ภาวะปอดแฟบชั่วคราว (พบได้แต่น้อยมาก)
  
  
• ปฏิกิริยาจากยาระงับความรู้สึก (ในบางราย)
  
  
• ลมรั่วในปอด (พบได้แต่น้อยมาก)

Bronchoscopy เป็นเทคโนโลยีที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นภายในทางเดินหายใจได้อย่างละเอียด จึงมีประโยชน์ทั้งในการ วินิจฉัย รักษา และติดตามผลการรักษาของโรคระบบทางเดินหายใจได้อย่างครบวงจร โดยเฉพาะในผู้ที่มีอาการ ไอเรื้อรัง ไอมีเลือด หรือตรวจภาพรังสีพบความผิดปกติ หากท่านมีอาการผิดปกติ หรือตรวจสุขภาพพบความผิดปกติของปอด ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินหายใจ เพื่อพิจารณาการตรวจรักษาเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

ข้อมูลโดย: พญ.พวงรัตน์ ตั้งธิติกุล (ว.38200) อายุรศาสตร์โรคระบบการหายใจและภาวะวิกฤตโรคระบบการหายใจ 

ศูนย์อายุรกรรม ชั้น 2 รพ.นวเวช

รายละเอียดและนัดหมาย >> พญ.พวงรัตน์ ตั้งธิติกุล

คลิกเพื่อดูรายละเอียด: [ส่องกล้องหลอดลม (BRONCHOSCOPY)]